Gelir İdaresi Başkanlığı (GİB), yıllık gelir vergisi beyannamesi sürecinde sona yaklaşılırken denetimlerini artırdı. Yapay zeka destekli analiz sistemleriyle mükelleflerin beyanları detaylı şekilde incelenirken, eksik ya da hiç bildirilmeyen gelirlerin tespiti hız kazandı. Beyan süresinin 31 Mart’ta sona erecek olması nedeniyle yetkililer, son gün yoğunluğuna kalınmaması yönünde uyarılarda bulunuyor.
Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek, mükelleflerin cezai yaptırımlarla karşılaşmaması için beyannamelerini zamanında ve eksiksiz şekilde kontrol etmeleri gerektiğini vurguladı. Özellikle kira gelirleri, faiz ve temettü kazançları ile ücret gelirlerinin doğru şekilde beyan edilmesi büyük önem taşıyor.
GİB tarafından geliştirilen sistemler sayesinde bankalar, finans kuruluşları ve çeşitli kurumlardan elde edilen veriler tek merkezde toplanarak analiz ediliyor. Bu veriler, mükelleflerin beyanlarıyla karşılaştırılıyor ve gelir ile beyan arasında uyumsuzluk olup olmadığı detaylı şekilde inceleniyor. Para hareketleri, işlem hacimleri ve tahsilat süreçleri üzerinden yapılan analizlerle riskli durumlar hızlı şekilde tespit edilebiliyor.
Özellikle sürekli zarar beyan eden işletmeler, düşük matrahlı bildirim yapanlar veya sektörel ortalamalara uymayan finansal veriler sunan mükellefler daha yakından izleniyor. Aynı şekilde banka ve POS verileri ile beyan edilen gelirler arasında fark bulunan durumlar da denetim kapsamına alınıyor.
Gayrimenkul tarafında ise Mekansal Veri Analizi (MEVA) Projesi ile alım-satım işlemleri ve kira gelirleri mercek altına alınmış durumda. Tapu kayıtları, uydu görüntüleri ve bölgesel piyasa verileri birlikte değerlendirilerek taşınmazların gerçek değerleri analiz ediliyor. Bu sayede satış bedeli ile beyan edilen tutar arasındaki farklar kolayca ortaya çıkarılıyor.
Kira gelirlerine yönelik denetimlerde ise yalnızca beyanlar değil, elektrik, su ve doğal gaz tüketim verileri gibi göstergeler de dikkate alınıyor. Bu veriler üzerinden taşınmazın fiili kullanım durumu analiz edilerek kira ilişkisinin varlığı ve sürekliliği belirleniyor. Böylece eksik ya da hiç beyan edilmeyen kira gelirleri tespit edilebiliyor.
Menkul sermaye iratları tarafında da denetimler genişletilmiş durumda. Merkezi Kayıt Kuruluşu verileri üzerinden hisse senedi işlemleri, temettü gelirleri ve portföy hareketleri analiz edilerek mükellef bazında detaylı gelir profilleri oluşturuluyor. Bu sayede özellikle yüksek gelir grubundaki yatırımcıların beyan uyumu yakından takip ediliyor.
Yetkililer, dijitalleşme ve yapay zeka destekli denetim sistemleri sayesinde daha şeffaf ve etkin bir vergi yapısının hedeflendiğini belirtirken, mükelleflerin son günlere kalmadan beyannamelerini gözden geçirmesinin önemine dikkat çekiyor.
